Den gløymde Tellefsen

Av Noralv Pedersen

Thomas Tellefsen var Chopin-elev og ein av dei store pianistane i musikkmetropolen Paris på 1800-talet. Likevel har Trondheims-komponisten gått i gløymeboka.

Thomas D. A. Tellefsen var ikkje politisk korrekt. Han valde eit liv utanfor det norske kulturlivet og skreiv musikk som ikkje var norsk nok.

Thomas Tellefsen (1823-1874) komponerte dei to første norske klaverkonsertane og fekk rosande kritikkar for desse i Noreg, men etter at han døydde, forsvann verka hans raskt frå repertoara. I dag kjenner berre eit fåtal musikken hans.
Cand.philol. Ingrid Loe Dalaker ved Musikkvitskapleg institutt, NTNU, forklarar i doktorgradsprosjektet sitt kvifor Tellefsen har fått så liten plass i den norske musikkhistoria:
- Musikkhistoria har lagt vekt på "det store verket" og dyrka det særeigne norske, - eit historiesyn som stammar frå vitskapstradisjonane romantisk historisme og historisk positivisme. Innafor desse rammene var Tellefsen korkje stilhistorisk original nok eller norsk nok - sjølv om han nytta folkemusikk frå Noreg i komposisjonane sine, fortel Dalaker.
Tellefsen, som - for ordens skuld - ikkje er i slekt med Arve Tellefsen, budde store delar av livet sitt i Paris der han opparbeidde seg ein høg posisjon som komponist, pianist og pedagog.
- At Tellefsen vart elev og nær ven av Chopin, prega komposisjonane hans. Mange har oppfatta verka hans som usjølvstendige etterlikningar av meisteren, seier musikkforskaren. Mekanismar i publikumsmottakinga av Tellefsen kan også forklare kvifor musikken hans ikkje overlevde.
- Medan det parisiske musikklivet på 1800-talet flytta ut frå dei private salongane til offentlege konsertar for store publikum, vart konsertane til Tellefsen knytta til den private salongsfæra. Trønderen hadde på det viset same aristokratiske image som Chopin, noko som sto i sterk kontrast til den samtidige rådande ideologien til nasjonsbyggjarar som Bjørn-stjerne Bjørnson. Tellefsen ser ut til å falle utanfor det som var politisk akseptabelt i Noreg, fortel Dalaker og legg til at Tellefsen, med bupelen sin i Paris, var lite tilstades i norsk kulturliv og aldri vart marknadsført på ein måte som førde han inn i konsertrepertoara.
Dalaker er klar over faren for no å overvurdera Tellefsen.
- Mange av verka skulle gjerne ha vore litt meir spanande. Men Tellefsen var ein personlegdom som fortener merksemd og som har skrive musikk det er verdt å høyre på. Trondheims-komponisten fortener difor ein plass i norsk musikkhistorie, seier ho.

Kontakt ved NTNU: Ingrid Loe Dalaker
Tlf.: 73 55 07 35
E-post: ingrid.dalaker@hf.ntnu.no